Po rozwodzie jedno z małżonków może zostać obciążone obowiązkiem alimentacyjnym wobec drugiego. Co prawda o wysokości alimentów decyduje sąd na podstawie przesłanek wskazanych w ustawie, jednak małżonkowie mogą w każdym czasie zweryfikować, czy kwota przyznanych alimentów jest odpowiednia. Prawo do tego ma zarówno płacący alimenty, jak i były małżonek, który je otrzymuje.
Ustalenie alimentów
Zgodnie z art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rozwiedziony małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego rozpadu pożycia, sąd na jego żądanie może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.
Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez niego nowego małżeństwa. Jednak gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży ten termin.
Wysokość alimentów może być również uzgodniona przez strony, a następnie zatwierdzona przez sąd. W każdym przypadku sąd może zmienić wysokość alimentów w razie istotnej zmiany okoliczności. Na tle przywołanego brzmienia ww. przepisów w praktyce powstają liczne spory między rozwodzącymi się małżonkami. Skupiają się one wokół tego „odpowiedniego zakresu przyczyniania się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb”. Uprawnieni do alimentów dążą bowiem do jego jak największego rozszerzenia, zobowiązani – do pomniejszenia.
Zakres świadczeń alimentacyjnych
Wysokość i zakres alimentów uzależnione są więc od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. To dwa główne wskaźniki ustalania wysokości alimentów. Występując do sądu o ustalenie alimentów od byłego małżonka, uprawiony/a musi więc, powinien, wykazać swoje uzasadnione potrzeby.
Podstawowy obowiązek alimentacyjny
Podstawowy obowiązek alimentacyjny uzależniony jest od niedostatku drugiego małżonka i zasądzany jest, gdy do rozwodu dochodzi bez orzekania o winie. W przepisach brak jest precyzyjnego wyjaśnienia pojęcia niedostatku. Zgodnie z definicją słownika PWN, niedostatek to brak wystarczających środków materialnych. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w wyroku z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I ACa 472/18, orzekł, że ze stanem niedostatku mamy do czynienia, gdy uprawniony do alimentacji nie posiada żadnych środków utrzymania. Niedostatek występuje również, gdy osoba żądająca świadczeń nie jest w stanie w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Zatem, w niedostatku znajduje się ten małżonek, który nie uzyskuje dochodów takich jak pensja, emerytura, renta lub dochody z majątku. Jeśli rozwodzący się małżonek domaga się alimentów musi wykazać, że mimo wykorzystywania wszystkich możliwości finansowych, nie jest w stanie pokryć swoich usprawiedliwionych wydatków.
W przypadku podstawowego obowiązku alimentacyjnego, gdy brak w rozstrzygnięciu sądu orzeczenia o winie w rozpadzie małżeństwa małżonka zobowiązanego do alimentacji, małżonek uprawniony do alimentów musi wykazać swój niedostatek. W przywołanej sprawie rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie, sąd I instancji orzekł, że powódka nie udowodniła stanu swojego niedostatku. Pracuje, otrzymuje pensję, może więc samodzielnie utrzymać się i pokryć swoje podstawowe potrzeby. Jest osobą zdrową i może zarobkować.
Rozszerzony obowiązek alimentacyjny
W przypadku gdy w wyroku rozwodowym jeden z małżonków zostanie uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego rozpadu, wówczas ten pierwszy będzie zobowiązany do przyczyniania się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Tu również dla ustalenia tych „usprawiedliwionych potrzeb” należy sięgnąć do orzecznictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w wyroku z 26 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Lu 466/19) stwierdził, że pojęcia tego nie sposób jednoznacznie zdefiniować, ponieważ nie ma jednego stałego kryterium odniesienia. Rodzaj i rozmiar tych potrzeb jest uzależniony od cech osoby uprawnionej oraz od splotu okoliczności natury społecznej i gospodarczej, w których osoba uprawniona się znajduje. W każdym razie przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego do alimentów, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb usprawnionego.
Sąd orzekł, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych w tym poprzez świadczenia w naturze, jeżeli sposób ten będzie skuteczniej zabezpieczać interesy uprawnionego i będzie także wygodniejszy dla zobowiązanego. Decydować o tym będą każdorazowo okoliczności sprawy. Sposób ten będzie mógł być stosowany właśnie przy świadczeniach alimentacyjnych, gdzie oprócz środków utrzymania istnieje konieczność zapewnienia opieki, np. starszym, chorym rodzicom, rodzeństwu czy też innym uprawnionym do alimentacji krewnym.
Wysokość alimentów może być poddawana weryfikacji
Jak widać, „odpowiedniość” kwoty alimentów, adekwatność świadczeń, stan niedostatku i usprawiedliwione potrzeby, to kwestie uznaniowe. W praktyce oczywistym jest, że uprawniony do alimentów będzie chciał świadczeń jak najwyższych, a zobowiązany jak najmniejszych. Dochodzi tu do sprzeczności interesów, które rozstrzygać muszą sądy. To właśnie na potrzeby tych sporów małżonkowie, zarówno ci uprawnieni do alimentów, jak i ci zobowiązani do ich płacenia, zwracają się o pomoc do biura detektywa. Prywatny detektyw wie bowiem jak zgromadzić dowody na wykazanie pełni zdolności zarobkowych zobowiązanego do alimentów, jego wystawny tryb życia. To samo dotyczy gromadzenia dowodów na sytuację życiową małżonka uprawnionego do alimentów.
M.in. jak orzekł Sąd Rejonowy w Olkuszu, podstawą do zmiany wysokości dotychczas ustalonych alimentów jest zmiana stosunków jaka nastąpiła od okresu ostatnio zasądzonych alimentów. Dla oceny zasadności roszczenia podstawowe znaczenie ma wykazanie zmiany stosunków w sytuacji majątkowej stron, jaka zaszła od daty ostatniego orzeczenia alimentacyjnego (wyrok z 26 lutego 2020 r., sygn. akt III RC 96/19).
Prywatny detektyw sprawdzi więc i dostarczy dowód na to, czy przyznane przez sąd alimenty są zasadne z uwagi na obecną sytuację ich beneficjenta albo zobowiązanego.
Rozciągliwe granice odpowiedzialności alimentacyjnej
Tak jak rozwiedzeni małżonkowie uprawnieni do alimentów muszą pamiętać, że zobligowani są do wykazania swego niedostatku i/lub usprawiedliwionych potrzeb, jak i tego, że nie są w stanie ich sami zaspokajać, tak szczególnie czujni powinni być zobowiązani do alimentów. Często nie zdają sobie bowiem sprawy, jaka może być ich wysokość.
W jednej ze spraw alimentacyjnych Sąd Okręgowy w Sieradzu orzekł, że zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno – gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie (wyrok z 28 grudnia 2020 r., sygn. akt I Ca 363/20).
Jeśli więc jesteś na etapie sprawy rozwodowej, na etapie ustalania wysokości alimentów, albo uważasz, że ustalone przez sąd alimenty są zbyt niskie (z punktu widzenia uprawnionego) albo zbyt wysokie (z punktu widzenia zobowiązanego), to w wykazaniu ich właściwej, sprawiedliwej wysokości pomoże Ci prywatny detektyw, który zgromadzi na to niezbędne dowody. Zarówno beneficjent alimentów, jak i nimi obciążony, mogą ukrywać swój majątek, zdolności zarobkowe, zakłamywać sytuację życiową, wyolbrzymiać potrzeby.
Dowiedz się również o co zapytać detektywa podczas pierwszego kontaktu.
